Zadbaj o pracowników opiekujących się bliskimi, zanim zrobi to Twoja konkurencja
Inteligentne zatrzymanie pracowników dla firm i administracji publicznej
Wykłady i warsztaty
Co dla Ciebie oznacza godzenie pracy z życiem prywatnym?
Jeśli dziś jako przedsiębiorca lub menedżer myślisz o godzeniu różnych ról życiowych i zawodowych wyłącznie w kontekście opieki nad dziećmi, to w niedalekiej przyszłości przekonasz się, że to zdecydowanie za wąskie spojrzenie. Istnieje bowiem drugi temat, który już teraz spędza sen z powiek wielu osobom: godzenie pracy z opieką bliskich.
Jak dobrze znasz swoich członków zespołu?
Czy troska kończy się dla Ciebie przy bramie wyjściowej zakładu pracy, czy masz choć przybliżone wyobrażenie o tym, jaką pracę opiekuńczą wykonują Twoi pracownicy poza pracą? I że nie chodzi tu wyłącznie o opiekę nad dziećmi.
Jeżeli niedobór wykwalifikowanych pracowników i rąk do pracy już zapukał także do Twoich drzwi, ten wykład inspiracyjny jest czymś więcej niż tylko nice-to-have. Otworzy Tobie oczy na to, dlaczego tak ważne jest, aby nie postrzegać swoich pracowników wyłącznie jako obecnych lub przyszłych rodziców.
Lecz również jako ludzi, którzy wykonują dodatkową pracę opiekuńczą na rzecz swoich bliskich - najczęściej niewidoczną. A jednocześnie dysponują ogromnym potencjałem dla rozwoju Twojej firmy lub Twojej instytucji.
Dlaczego temat godzenia pracy z opieką jest tak ważny?
Obecny stan nieformalnej opieki w Polsce
Spójrzmy na obecną sytuację opieki w Polsce: według oszacowań jest tutaj obecnie około 2,0 - 3,0 mln osób wymagających opieki. Około 10% z nich przebywa w placówkach stacjonarnych. 90% opieki odbywa się w środowisku domowym.
Dotyczy to niemal 1,8 do 2,7 mln osób. Osoby wymagające opieki są w przeważającej mierze wspierane przez bliskich, i to w dużej mierze bez profesjonalnej pomocy opiekuńczej.
Także dziś opieka i wsparcie są wciąż realizowane przede wszystkim przez kobiety. Ponadto opiekunowie rodzinni mają średnio od 45 do 65 lat. To oznacza, że są to osoby w wieku, w którym - dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu - są szczególnie cenne dla Twojej firmy lub Twojego urzędu.
Przyszłość opieki domowej
W najbliższej przyszłości niewiele zmieni się w opisanej wyżej sytuacji. Nawet jeśli państwo bardziej zadba o stacjonarną infrastrukturę opieki (czyli stworzy nowe miejsca) i/lub prywatne organizacje będą budować nowe domy seniora. Albo poprawią się warunki opieki ambulatoryjnej.
Po prostu dlatego, że liczba osób wymagających opieki będzie wyraźnie rosnąć. A to oznacza, że także w 2030 roku opieka nad osobami niesamodzielnymi będzie musiała być zapewniana przez „największą służbę opiekuńczą w Polsce”. A są nią opiekujący się bliscy - albo z perspektywy przedsiębiorcy: pracownicy sprawujący opiekę.
Co dokładnie oznacza opieka domowa?
Tutaj trzeba przyjrzeć się sprawie bliżej. Opieka w formie ambulatoryjnej może być bowiem świadczona albo we własnym gospodarstwie domowym, albo w innym, oddalonym gospodarstwie. To wiąże się z różnicami w zakresie zaangażowania, pojawiających się obciążeń oraz potrzeb osób sprawujących opiekę.
Nieformalna opieka we własnym gospodarstwie domowym
We wspólnym domu bardzo często chodzi o opiekę nad własnym współmałżonkiem lub partnerem. Rzadziej także o opiekę nad dziećmi wymagającymi wsparcia. W większości odbywa się to w ramach całodobowej, 24-godzinnej opieki, która w niemałej części obejmuje czynności związane z higieną osobistą, odżywianiem i ogólnym dobrostanem osoby wymagającej opieki.
To wiąże czas i ogranicza dyspozycyjność osoby opiekującej się bliskim w innych obszarach życia.
Dlatego to przede wszystkim osoby w wieku emerytalnym lub osoby bez zatrudnienia opiekują się swoimi najbliższymi we własnym gospodarstwie domowym.
Nieformalna opieka w innym gospodarstwie domowym
Sytuacja ta dotyczy przede wszystkim opieki nad własnymi rodzicami albo teściami, ale również wsparcia przyjaciół i znajomych. Ta forma opieki z reguły nie ma charakteru całodobowego, a więc jest mniej czasochłonna. W mniejszym stopniu dotyczy bezpośrednich czynności pielęgnacyjnych, a bardziej pomocy w prowadzeniu domu, przy zakupach czy wizytach lekarskich oraz - bardziej ogólnie - organizacji samej opieki.
Opieka nad krewnym lub znajomym w innym gospodarstwie domowym jest często wykonywana równolegle z pracą zawodową.
Dlaczego pracownicy sprawujący opiekę są tak cenni dla Twojej firmy lub Twojego urzędu?
W zależności od sytuacji opiekuńczej możesz jako przedsiębiorca lub menedżer wspierać członków swojego zespołu na różne sposoby. Zanim przyjrzymy się temu bliżej, kilka słów o tym, dlaczego pracownicy sprawujący opiekę są dla firmy i administracji publicznej nie tylko wartością dodaną, lecz także czymś kluczowym dla dalszego rozwoju Twojej łańcucha wartości.
Jakich pracowników potrzebuje Twoja organizacja?
Poza znaczeniem makroekonomicznym i społecznym pracownicy z dodatkowymi, nieformalnymi obowiązkami opiekuńczymi mają także - a właściwie przede wszystkim - ogromne znaczenie z punktu widzenia ekonomiki organizacji. Jacy pracownicy naprawdę posuwają Twoją organizację do przodu? Ci, którym trzeba tłumaczyć niemal każdy ruch, a potem jeszcze kontrolować wykonanie? Czy raczej ci, którzy pracują samodzielnie i są zorientowani na cel?
© generiert mit KI
Moja teza: nieformalna opieka i cele Twojej organizacji wzajemnie się warunkują
Stawiam tezę, że dla pracowników wykonujących nieformalną pracę opiekuńczą praca zawodowa jest równie cenna, jak dla Ciebie - jako przedsiębiorcy lub menedżer - cenne są umiejętności tych członków zespołu sprawujących opiekę.
Dlaczego? To proste. Osoby mające emocjonalnie obciążające obowiązki opiekuńcze potrzebują przeciwwagi dla tej pracy opiekuńczej. I właśnie praca w Twojej organizacji może przynieść takie odciążenie. Jest jednak jeden warunek: sama aktywność zawodowa nie może stanowić dodatkowego obciążenia.
Aby temu zapobiec albo przynajmniej w dużym stopniu to ograniczyć, widzę dwa rozwiązania: albo praca daje poczucie sensu i dzięki temu emocjonalnie odciąża. Albo istnieją działania, które pozwalają pogodzić pracę opiekuńczą z wymaganiami pracy w organizacji. Sytuacją idealną byłaby sensowna praca połączona z odpowiednio dobranymi, indywidualnymi rozwiązaniami wspierającymi godzenie tych ról.
Szczególne umiejętności pracowników z odpowiedzialnością opiekuńczą
Zdolności organizacyjne
Osoby opiekujące się bliskimi wykształciły niemały talent organizacyjny. Chodzi o umiejętność rozsądnego łączenia różnych obszarów związanych z opieką domową w jedną całość - zarówno pod względem czasu, jak i zakresu wykonywanych czynności. Brak czasu odgrywa tu niemal zawsze istotną rolę.
Praca zorientowana na cel
Ponadto w opiece zawsze chodzi o wykonanie konkretnego zadania wynikającego z kontekstu opieki. Zupełnie absurdalne byłoby po prostu „odsiedzenie” z góry ustalonego czasu przy osobie wymagającej opieki. Co to oznacza dla Ciebie jako przedsiębiorcy lub menedżera? Że pracownicy sprawujący opiekę znają wartość czasu. Potrafią pracować celowo, nie pozwalając, by cenna godzina pracy po prostu się rozmywała. Zadanie zostało określone i cel trzeba osiągnąć.
Umiejętność rozwiązywania problemów
Do tego dochodzi fakt, że osoby sprawujące opiekę nauczyły się radzić sobie z nieprzewidzianymi problemami i pokonywać kryzysy. Inaczej codzienność opiekuńcza po prostu nie mogłaby działać. Przeszkody nie są traktowane jako wymówka, by czegoś nie robić. W realiach opieki byłoby to niemożliwe. Osoby wymagającej opieki nie można przecież zostawić samej z nieprzewidzianą sytuacją. Trzeba więc znaleźć rozwiązanie. I to z reguły szybko.
Pracownicy sprawujący opiekę są przewagą konkurencyjną dla Twojej organizacji
Nie oddawaj wiedzy konkurencji
Osoby wykonujące nieformalne obowiązki opiekuńcze mają od 45 do 65 lat. A więc są w najlepszym wieku do pracy. Nie są już w szczytowym okresie życiowego pędu między pracą a rodziną. Za to dysponują ogromną wiedzą i bezcennym kapitałem doświadczenia zawodowego oraz życiowego. W niemałej mierze także dzięki wychowywaniu dzieci i związanym z tym wyzwaniom. Mają praktykę w swoim obszarze pracy, zdobytą również w Twojej organizacji.
Rozwijaj swoją organizację razem z pracownikami sprawującymi opiekę
Jeżeli uda się Tobie zatrzymać tych pracowników w firmie, skorzystasz na tym na wiele sposobów. Z jednej strony cenna wiedza pozostanie w Twojej organizacji. Z drugiej - wydasz znacznie mniej pieniędzy na działania rekrutacyjne, co do których w czasach niedoboru pracowników nie masz pewności, czy rzeczywiście przyniosą osoby, których potrzebujesz.
Jeżeli stworzysz w swojej organizacji rodzinno- i opiekuńczo-przyjazną kulturę organizacyjną, której zasady nie będą leżały wyłącznie w szufladzie, poprawisz także swój wizerunek na zewnątrz - czyli markę pracodawcy (employer brand). A last but not least: jeśli uda się Tobie zaoferować pracownikom pracę dającą poczucie sensu oraz zindywidualizowane rozwiązania wspierające godzenie ról, zwiększasz także kreatywność i produktywność członków swojego zespołu.
Jak możesz wspierać pracowników z obowiązkami opiekuńczymi?
Zasadniczo obowiązuje jedna reguła: każda sytuacja opiekuńcza jest inna. Niezależnie od tego, czy chodzi o nieformalną opiekę we własnym, czy w innym gospodarstwie domowym. Bo każda osoba wymagająca opieki ma swoje własne potrzeby. I właśnie do nich dostosowuje się osoba sprawująca opiekę.
I właśnie o to chodzi także w pytaniu, jak i gdzie możesz - jako przedsiębiorcy, pracodawcy lub menedżer - ułatwić życie pracownikom sprawującym opiekę. Chodzi o indywidualne podejście i orientację na daną fazę opieki.
Kto pyta, ten prowadzi!
Jeśli chcesz wiedzieć, gdzie Twoich członków zespołu sprawujących opiekę najbardziej uwiera sytuacja, musisz zadawać właściwe pytania. I stworzyć w firmie atmosferę, która temu sprzyja. Tylko wtedy, gdy zapewnisz jedno i drugie, zdobędziesz wiedzę, która pozostanie ukryta przed konkurencją.
© generiert mit KI
Rozmowa o opiece to nie oglądanie słodkich zdjęć niemowląt. A informacja o nagłej konieczności zaopiekowania się bliską osobą nie jest rozmową o zabawnych wydarzeniach z codzienności dorastających dzieci. Jeżeli poważnie traktujesz kulturę przyjazną opiece w swojej firmie, to powinieneś stworzyć swoim pracownikom, i to wszystkim, klimat organizacyjny, który dodaje odwagi.
Do takiej otwartości, w której członkowie zespołu nie muszą obawiać się, że ujawnienie odpowiedzialności opiekuńczej doprowadzi do zahamowania kariery albo innych niekorzystnych skutków w zatrudnieniu. Ten punkt dotyczy oczywiście nie tylko pracowników sprawujących opiekę, lecz także członków zespołu wychowujących dzieci.
Zapewnij wsparcie, które jest naprawdę potrzebne
Przewidywalność i elastyczność jako standard
Przewidywalność i elastyczność to dwa podstawowe warunki godzenia różnych ról - nie tylko w obszarze opieki. Co mam na myśli?
Pracownicy z nieformalną odpowiedzialnością opiekuńczą potrzebują czasu pracy, który jest zasadniczo przewidywalny. Tak, aby mogli odpowiednio dostosować się do powtarzających się czynności w codzienności opiekuńczej. Jednocześnie potrzebna jest elastyczność, aby móc szybko reagować na sytuacje nieprzewidziane i nagłe. Te dwa elementy godzenia ról powinieneś traktować w swojej organizacji jako rozwiązania standardowe.
Zapewnij swoim pracownikom indywidualne wsparcie
To, co może wykraczać poza przewidywalność i elastyczność, zależy przede wszystkim od tego, co pracownicy powiedzieli Tobie o indywidualnie potrzebnych możliwościach odciążenia. A tu wyobraźnia praktycznie nie ma granic. Albo ujmując to inaczej: jakie środki finansowe chcesz i możesz przeznaczyć na rozwiązania wspierające godzenie ról?
© generiert mit KI
Od wsparcia przy zakupach lub dostawie posiłków, przez pomoc w domu czy przy naprawach, aż po finansowe wsparcie w zakupie środków pomocniczych do opieki i codziennego funkcjonowania - wiele jest tu możliwe.
Podsumowanie
Jeżeli nie patrzysz na temat godzenia ról wyłącznie jak na temat dotyczący członków zespołu wychowujących dzieci, lecz dostrzegasz także zatrudnionych u siebie pracowników sprawujących opiekę, stworzysz fundament pod pozytywny rozwój swojej organizacji w najbliższych latach.
Jeżeli nie będziesz traktować godzenia pracy z opieką bliskich jako projektu ograniczonego w czasie, lecz jako proces, który nigdy się nie kończy i który trzeba stale dostosowywać, przed pomyślną przyszłością Twojej firmy nie będzie już prawie żadnych przeszkód.
Oczywiście nie ma gwarancji, że dzięki temu temat niedoboru pracowników zniknie raz na zawsze. Ale będziesz mieć lepsze warunki pracy niż konkurencja. A tym samym większą pozytywną siłę przyciągania dla potencjalnych pracowników niż inni konkurenci w swojej branży.
Na co więc czekasz?
Dla kogo jest ten wykład inspiracyjny?
Mój wykład jest skierowany do osób, które ponoszą odpowiedzialność w swojej firmie lub administracji publicznej i dlatego mogą w decydujący sposób pomóc w wyraźnej poprawie warunków godzenia pracy z opieką: